Mình còn nhớ rõ cảm giác lần đầu ngồi xem một bộ phim hh3dhay Trung Quốc cách đây khoảng mười năm. Lúc đó hình ảnh còn khá thô, chuyển động nhân vật cứng, màu sắc thì chọn theo kiểu an toàn, na ná nhau hết phim này qua phim khác. Vậy mà chỉ trong vòng một thập kỷ, ngành công nghiệp này đã lột xác đến mức khiến chính mình – một người theo dõi khá sát – nhiều lúc phải ngỡ ngàng. Bài viết này mình muốn kể lại hành trình đó, không phải dưới góc độ một bài phân tích công nghiệp khô khan, mà như những gì mình quan sát và cảm nhận được qua từng năm xem phim.
Điểm khởi đầu không mấy sáng sủa
Phải thành thật là trước năm 2015, hoạt hình 3D Trung Quốc gần như không có chỗ đứng trên bản đồ thế giới. Đa phần sản phẩm nhắm đến khán giả nhí, kịch bản đơn giản, kỹ thuật dựng hình còn thua xa các nước láng giềng chứ chưa nói đến Hollywood. Mình từng xem thử vài bộ và thẳng thắn mà nói, không có gì để nhớ lâu. Nhưng chính giai đoạn “vùng trũng” đó lại là bệ phóng, vì nó buộc các studio phải tự đặt câu hỏi: làm sao để không bị bỏ lại phía sau?
Bước ngoặt đến từ đâu?
Theo những gì mình tìm hiểu và quan sát qua nhiều năm, có ba yếu tố chính tạo nên cú bứt phá này.
Thứ nhất là sự đầu tư mạnh tay vào công nghệ dựng hình. Các studio bắt đầu tự phát triển phần mềm và quy trình sản xuất riêng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công cụ nước ngoài, giúp họ chủ động hơn trong việc tạo ra phong cách hình ảnh đặc trưng, không còn cảm giác “sao chép” phong cách phương Tây nữa.
Thứ hai là sự thay đổi trong tư duy kể chuyện. Thay vì cứ bám vào công thức an toàn, các đạo diễn trẻ bắt đầu dám thử nghiệm, dám để nhân vật chính có góc tối, dám xây dựng những cái kết không tròn trịa. Mình nhận thấy rõ điều này khi so sánh cách xây dựng tuyến nhân vật phản diện ở các phim gần đây – họ không còn là những kẻ xấu một chiều, mà có động cơ, có nỗi đau riêng.
Thứ ba, và theo mình đây là yếu tố quan trọng không kém, là việc khai thác kho tàng văn hóa dân gian, thần thoại vốn có sẵn nhưng trước đây chưa được tận dụng đúng cách. Khi các nhà làm phim biết cách kết hợp chất liệu truyền thống với kỹ xảo hiện đại, họ tạo ra được một bản sắc riêng mà không nền hoạt hình nào khác có thể sao chép.
Những cú hích doanh thu làm cả ngành phải nhìn lại
Có những thời điểm một bộ phim hoạt hình nội địa Trung Quốc vượt mặt cả bom tấn Hollywood cùng thời điểm ra rạp, thu về doanh số khiến giới quan sát quốc tế phải chú ý. Mình nhớ lúc đó bàn luận trên các diễn đàn phim ảnh mà mình theo dõi sôi nổi hẳn lên, nhiều người vốn trước giờ chỉ xem hoạt hình Nhật hay Mỹ cũng tò mò tìm xem thử. Đó là dấu mốc mà theo mình, ngành hoạt hình Trung Quốc chính thức được nhìn nhận nghiêm túc trên bản đồ giải trí toàn cầu, chứ không còn là “hàng nhái giá rẻ” trong mắt nhiều người nữa.
Chất lượng hình ảnh: từ đuổi theo đến dẫn đầu ở một số mảng
Một điều mình để ý là ở một số khía cạnh kỹ thuật như mô phỏng nước, tóc, vải hay ánh sáng trong không gian huyền ảo, nhiều bộ phim gần đây làm tốt đến mức không thua kém các studio lớn của Mỹ. Có những cảnh mình phải dừng lại tua đi tua lại chỉ để ngắm cách ánh sáng phản chiếu qua làn nước hay cách những dải lụa bay trong gió được xử lý mượt mà ra sao. Đây là thứ mà nhiều năm trước gần như không tưởng.
Không chỉ là kỹ xảo, mà còn là sự tự tin văn hóa
Điều khiến mình cảm động nhất khi theo dõi hành trình này không hẳn là kỹ thuật, mà là sự tự tin ngày càng lớn của các nhà làm phim khi kể những câu chuyện thuần Trung Quốc mà không cần “làm mềm” đi để phù hợp thị hiếu quốc tế. Họ giữ nguyên chất liệu văn hóa, giữ nguyên cách kể chuyện đặc trưng, và chính điều đó lại khiến khán giả toàn cầu tò mò, đón nhận nhiều hơn.
Vài dòng suy nghĩ cuối
Nhìn lại chặng đường mười năm đổ lại, mình thấy hoạt hình 3D Trung Quốc không đi lên nhờ may mắn, mà nhờ một quá trình kiên trì đầu tư, dám thử nghiệm và dám tin vào bản sắc riêng của mình. Là một người đã theo dõi từ những ngày đầu còn khá vụng về cho đến hiện tại, mình thực sự háo hức chờ xem trong năm mười năm tới, ngành công nghiệp này sẽ còn tiến xa đến đâu. Nếu bạn cũng từng bỏ qua dòng phim này vì ấn tượng cũ, có lẽ đây là lúc nên nhìn lại một lần nữa.