À, lại là một chiều chủ nhật nắng gắt, tiếng máy nén tủ lạnh nhà mình kêu “lạch cạch” như muốn vỡ tung ra ấy. Mình lục đục mở cái YouTube lên xem vài video “tự sửa tại nhà”, tay cầm tuốc-nơ-vít định hì hục một trận. May mà ông anh thợ điện gọi video call qua, ngăn kịp và dạy cho một bài học nhớ đời: “Cái tủ lạnh nó không phải đồ chơi, sai một ly là đi một dặm, hỏng nặng thêm đấy!”.
Từ lần đó, mình mới để ý và học hỏi thêm, thì ra có những sai lầm rất phổ biến mà hầu như ai mới bắt đầu tự sửa tủ lạnh cũng dễ mắc phải. Chia sẻ lại đây, hy vọng giúp bạn tránh được mấy “vết xe đổ” này, đỡ tiền triệu đi sửa chữa chuyên nghiệp.
1. Sai lầm “chết người”: Rút điện tủ ngay khi thấy có vấn đề
Nghe thì có vẻ hợp lý nhỉ? Tủ chạy ồn, tủ không lạnh, mình tắt điện nó đi cho “nghỉ” rồi tìm cách sửa. Nhưng đây là một thói quen cực kỳ nguy hiểm. Tủ lạnh, nhất là các dòng inverter hiện đại, có chu trình xả đá và vận hành phức tạp. Việc rút điện đột ngột có thể khiến mô-tơ, board mạch bị sốc, thậm chí gây hư hỏng nặng hơn.
Nên làm gì? Khi phát hiện vấn đề, trước tiên hãy quan sát và ghi nhận triệu chứng kỹ càng: Tủ kêu to từ lúc nào? Có đóng tuyết không? Đèn trong tủ còn sáng không? Sau đó, nếu cần ngắt điện, hãy chỉnh núm điều chỉnh về số 0 (hoặc chế độ OFF nếu có) rồi mới rút phích cắm ra. Hãy đợi ít nhất 5-10 phút trước khi cắm điện lại thử nghiệm. Cái này gọi là để hệ thống “cân bằng” lại áp suất, tránh hư hỏng cho máy nén.
2. “Bệnh đâu chữa đó” – Chỉ chú ý vào triệu chứng bề nổi
Tủ không lạnh? Nhiều người lập tức nghĩ ngay đến gas, đến block. Nhưng thực tế, nguyên nhân có thể đơn giản hơn rất nhiều: Cụm ron cửa (gioăng cao su) bị hỏng. Ron cửa bị hở, hơi lạnh thoát ra ngoài hết, tủ sẽ chạy liên tục mà vẫn không đủ độ lạnh. Mình đã từng suýt gọi thợ nạp gas với giá vài trăm ngàn, trong khi chỉ cần thay một bộ ron mới giá vài chục ngàn là xong.
Bài học: Luôn kiểm tra từ những thứ đơn giản, ít tốn kém nhất trước. Hãy thử kẹp một tờ tiền vào khe cửa tủ, nếu bạn dễ dàng rút tờ tiền ra khi cửa đóng, thì ron của bạn đã có vấn đề rồi đấy.
3. Coi thường việc vệ sinh các bộ phận “ẩn mình”
Chúng ta thường chỉ lau chùi ngăn chứa, khay kệ. Nhưng có hai “nhân vật” cực kỳ quan trọng mà nếu bỏ quên, tủ sẽ tốn điện và giảm hiệu năng kinh khủng:
- Dàn ngưng (dàn nóng, lưới đen phía sau hoặc dưới đáy tủ): Bụi bám đầy sẽ khiến tủ tản nhiệt kém, máy nén phải làm việc vất vả hơn, dẫn đến nóng máy, tốn điện và nhanh hỏng. Hãy dùng chổi hoặc máy hút bụi vệ sinh nó 6 tháng một lần.
- Lỗ thoát nước (lỗ thông nước ngăn đá): Lỗ nhỏ xíu này bị tắc là thủ phạm chính gây ra hiện tượng đọng nước dưới ngăn mát, thậm chí nước chảy tràn ra sàn. Chỉ cần một đoạn dây thép nhỏ hoặc ống hút nhựa thông nhẹ là ổn ngay.
4. Tự ý nạp gas, thay block khi chưa có chuyên môn
Đây có lẽ là sai lầm tốn kém nhất. Hệ thống gas tủ lạnh là một mạch kín, yêu cầu độ chính xác cao về áp suất, chủng loại gas và kỹ thuật hàn ống. Tự ý mua bình gas về nạp, hay thay block máy nén không đúng chủng loại không chỉ không sửa được tủ, mà còn có nguy cơ gây cháy nổ, rò rỉ gas độc hại. Việc này PHẢI để cho thợ có đầy đủ dụng cụ chuyên dụng và kinh nghiệm thực hiện. Đừng bao giờ đùa với lửa và gas, bạn nhé.
5. Không tìm hiểu kỹ trước khi “động tay động chân”
Cái này là tâm bệnh chung của nhiều người, trong đó có mình ngày trước. Thấy một video hướng dẫn sửa tủ trên mạng, không biết tủ mình cùng model hay không, cùng triệu chứng hay không, đã vội làm theo. Mỗi dòng tủ, mỗi hãng, thậm chí mỗi năm sản xuất có thể có thiết kế và lỗi khác nhau. Hành động “rập khuôn” rất dễ gây hư hỏng thêm.
Lời khuyên chân thành: Hãy luôn tìm kiếm thông tin với từ khóa chính xác model tủ nhà bạn (thường được dán trên nhãn trong ngăn chứa rau quả hoặc mặt bên trong tủ). Đọc kỹ comment, xem nhiều nguồn khác nhau. Và quan trọng nhất, hãy đánh giá đúng khả năng của mình. Nếu cảm thấy vấn đề vượt quá hiểu biết, từ việc tháo ốc vít phức tạp đến các mạch điện lằng nhằng, hãy DỪNG LẠI. Gọi cho thợ uy tín đôi khi lại là cách tiết kiệm và an toàn nhất.
Tự sửa chữa đồ gia dụng là một thú vui, giúp ta tiết kiệm và chủ động hơn. Nhưng hãy trở thành một “handyman” thông minh, biết mình biết ta. Bắt đầu từ những thao tác đơn giản như vệ sinh, kiểm tra cơ bản, và luôn tôn trọng sự phức tạp của máy móc. Chúc bạn và “chiến hữu” tủ lạnh nhà mình luôn khỏe re, chạy êm ru nhé! Có kinh nghiệm gì hay ho, nhớ chia sẻ lại cho mình với!